冷水鱼养殖资源利用与温室大棚种植结合模式探究_安鸿雪.pdf

null 基金项目 石家庄市科学技术局专项资金项目 河北省冷水鱼养殖技术引智示范基地建设 nullnullnullnullnullnull 作者简介 安鸿雪 nullnullnullnullnull 女 博士研究生 讲师 研究方向为污水生物处理及资源化 冷水鱼养殖资源利用与 温室大棚种植结合模式探究 null 安鸿雪 null 徐 null 磊 null 王雨维 null 李同庆 null 韩留福 null nullnull河北科技大学 环境科学与工程学院 河北 石家庄 nullnullnullnullnullnull nullnull河北省地质矿产勘查开发局第六地质大队 河北 石家庄 nullnullnullnullnullnull nullnull河北师范大学 生命科学学院 河北 石家庄 nullnullnullnullnullnull nullnull河北省水产技术推广总站 河北 石家庄 nullnullnullnullnullnull nullnull 摘 null 要 石家庄市井陉县冷泉水资源丰富 目前主要用来养殖冷水鱼 其周围的低温地热资源开发利用不足 为综合开发利用冷水鱼养殖资源 本研究在冷水鱼养殖区周围农田建设日光温室大棚 利用地下泉水的低温地热资源对 温室大棚进行自然补温 用养殖尾水和处理后的沉淀污泥作为蔬菜种植所需的水 肥 取得了番茄收入nullnullnullnullnull元 null null 黄瓜收入nullnullnullnullnull元 null null 的种植效益 加上使用沉淀污泥作肥料所节约的肥料成本 平均总收入可提升至nullnull元 null null 以上 研究结果证明 在冷水鱼养殖区闲置的土地上利用低温地热资源建造日光温室大棚 种植冬季反季节蔬菜具有可行性 养殖尾水处理后沉淀污泥的肥料化利用 既改善了冷水鱼养殖的环境条件 又促进了温室蔬菜的生长 这为降低冷水鱼 养殖的综合成本和发展生态养殖 引导冷水鱼产业由单一模式向多种经营方向的转变提供了有益参考 nullnull 关键词 冷水鱼 沉淀污泥 低温地热资源 日光温室大棚 生态养殖 nullnull 中图分类号 nullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnull 文献标志码 null nullnullnullnull 文章编号 nullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnull nullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnull nullnull 河北渔业 nullnullnullnull 年第 null 期 总第 nullnullnull 期 nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnull 实用技术 nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnull null nullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnull nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnull 河北省是我国冷水鱼养殖的主要产地之一 得益于在太行山区有很多天然的泉水和涌泉水资 源 这些泉水多属于亚冷水性 冬季出水温度在 nullnullnull 左右 夏季温度在 nullnullnull 左右 非常适合鲟鱼 和虹鳟鱼等冷水鱼类的开发养殖 近几年随着我 国冷水鱼养殖产业的不断发展和冷水鱼产品消费 市场的减少 养殖企业经济效益受到影响 单一的 水产养殖已经成为企业发展面临的一大问题 对 冷泉水资源进行综合开发利用 尝试渔菜一体化 生产是冷水鱼养殖产业新的发展方向 井陉县鱼泉冷水鱼开发有限公司地处冶河 两岸 渔场周边大小泉眼较多 由于地下泉水的 低温地热传导效应 使得其冬季地表温度能达 到 null nullnull 从不结冰 甚至其周围农田的杂草 也能保持常绿越冬 这种低温地热资源为冬季 不加温日光温室大棚的建造提供了前提条件 目前 冷水鱼养殖生产的尾水必须经过处理达 标后才能排放 以防对河流产生污染 null null 而在 尾水处理过程中产生的沉淀污泥可以作为有机 肥使用 这为大棚蔬菜的种植提供了肥料保障 有试验证明 池塘生态系统中的氮 磷主要来源 于饲料沉积 饵料中只有 nullnullnull nullnullnull 的氮和 nullnull nullnullnull 的磷分别转化为鱼类的生长 其余都 随着鱼类的排泄物沉积到池水中 null 有研究表 明 鲟鱼养殖尾水处理之前的氮 磷含量分别可 以达到 nullnullnullnullnull null 和 nullnullnullnullnullnull null null 尾水过滤沉 淀处理之后形成的活性污泥中的氮 磷沉积含 量会更高 干品有机质 总氮 总磷的含量可以 分别达到 nullnullnull nullnullnull nullnull 以上 很多成分高于国 家生物有机肥的指标 nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull null 可以 当作蔬菜生产的有机肥料使用 为此 研究团 队在养鱼池周围建造了两个小型日光温室蔬菜 大棚 开展了冷水鱼养殖资源综合利用与温室 大棚蔬菜栽培技术结合的生产模式试验 nullnull 试验原理和方案设计 引用冷泉水进行养殖 在其周围农田建设日 光温室 利用地下低温热源 给冬季温室大棚自然 补温 同时 利用养殖废水浇灌温室内种植的蔬 菜 处理后的沉淀污泥作为蔬菜所需的有机肥 达 到资源综合利用 渔菜互补的目的 如图 null 所示 null 图 null 冷泉水养鱼低温地热资源 日光温室大棚 沉淀污泥种植大棚蔬菜流程 nullnull 河北渔业 nullnullnullnull 年第 null 期 总第 nullnullnull 期 nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnull 实用技术 nullnull 材料和方法 null 低温地热 普通日光温室大棚建造 在养殖池周边具有地热资源分布的农田建造 两个小型日光温室大棚 null 棚东西走向 坐北朝 南 长 nullnullnull 棚高点 nullnullnullnull 跨度 nullnullnullnull 面积 nullnullnullnull null 后墙 侧墙砖混结构 直径 nullnullnull 镀锌钢管 做拱架 直径 nullnullnullnullnullnull 镀锌钢管做支撑 透光的塑 料双层薄膜覆盖 无需另加其他保温被遮盖 null 棚长 nullnullnull 面积 nullnullnullnull null 其他配置同 null 棚 null 蔬菜苗种选择和栽培 null 棚种植口感好 产量高 售价高的大粉番 茄品种 null 棚种植普通刺黄瓜 栽培苗种均购自孙 庄乡种子商店 种植生产从 nullnullnullnull 年 nullnull 月 null 日开 始 到 nullnullnullnull 年 null 月中旬结束 null 种植管理方法 番茄种植方法和日常管理参考寿光大棚蔬菜 高效栽培技术丛书 番茄大棚安全高效栽培技 术 null 黄瓜种植方法和日常管理参考 鲁东南地 区温室黄瓜标准化种植技术 null null 浇灌用水和肥料 养殖尾水或处理后的中水均可以作为蔬菜的 浇灌用水 水产养殖的沉淀污泥跟城市工业污泥 不同 不含重金属 且富含氨基酸 有益活菌和植 物所需的大量与微量矿质元素 属于一种优质的 生物有机肥 养殖尾水处理后产生的沉淀污泥由 清淤泵抽出后直接湿用 也可以晾干后做底肥 使用 nullnull 试验结果和分析 null 日光大棚温室的补温效果研究 从 nullnullnullnull 年 nullnull 月 null 日至 nullnullnullnull 年 nullnull 月 nullnull 日 使用温湿度表连续监测空棚条件下大棚外与棚内 温度 湿度的昼夜变化状况 如表 null 所示 表 null 利用低温地热资源建造的日光温室大棚昼夜温度和湿度变化状况 昼夜时间 棚外气温 null 池边地表温度 null 棚内温度 null 棚内湿度 null 早上null nullnull nullnull nullnullnull null nullnull nullnull nullnullnull nullnull nullnull 中午nullnull nullnull null null nullnullnull null nullnullnull nullnull nullnullnull nullnull nullnull 晚上nullnull nullnull nullnull nullnullnull null nullnull nullnull nullnullnull nullnull nullnull 平均范围 nullnullnullnull nullnullnullnullnull nullnullnull nullnull nullnullnullnull nullnullnullnullnull nullnull nullnull nullnull 在空棚条件下 棚内的平均温度在冬季达到 nullnullnullnull nullnullnullnullnull 平均湿度 nullnullnull nullnullnull 符合大棚 种植的条件 能够保证蔬菜的正常生长和挂果 这种温度的维持得益于低温地热资源的持续补 温 在冬季 该处地下涌动的冷泉水温度在 nullnullnull 以上 散发的热量能给大棚增温 nullnullnull nullnull 补温 效应明显 在无其他额外增温条件下完全可以进 行番茄 黄瓜等蔬菜瓜果的栽培生产 普通日光 温室在冬季必须需要夜间加盖保温被 温度过低 时 还需要其他增温设施才能达到植物生长所需 要的正常温度 与普通日光温室相比 日光大棚 温室建造成本低 透光性好 更节能 保温 null 温室大棚日常管理及注意事项 从番茄和黄瓜移栽苗的定植开始 经过蹲苗 上架 开花 授粉等阶段到挂果 摘果 番茄需要 nullnullnull 左右 黄瓜需要 nullnullnull 左右 打叉 打尖 施 肥 浇水治等日常管理方法参照大棚蔬菜高效栽 培技术相关丛书的要求 null 以下是大棚种植的注 意事项 nullnullnullnullnullnull 增加通风 降低棚内湿度 由于地热低温大棚的湿度比普通日光温室的 湿度相对较大 应在晴天的中午适当通风换气 防 止植物病害发生 有助于增加 nullnullnull 促进植物的光 合作用 nullnull 河北渔业 nullnullnullnull 年第 null 期 总第 nullnullnull 期 nullnullnullnullnullnullnullnullnullnullnull nullnull 实用技术 nullnullnullnullnullnull 沉淀污泥转为生物有机肥 沉淀污泥晾干后可以做为底肥施用 堆肥发 酵后使用效果更佳 沉淀污泥也可以直接湿用 湿 用时须用养殖尾水或中水稀释后进行地表冲灌 以防止结块或用量过大造成植物烧根 不可将其 做为底肥施用 若番茄或黄瓜出现少花 少果现 象应及时补施少量硼肥 nullnullnullnullnullnull 定期松土 增加透气性 使用沉淀污泥做为地表肥施用的时候 容易 造成土壤板结 影响植物根部的呼吸 所以要定期 进行锄地松土 增加土壤透气性 nullnullnullnullnullnull 浇水时间选择 浇水的时候应选择晴天的上午 null nullnull nullnull nullnull 进行 防止阴天或夜间浇水产生低温刺激而影响 蔬菜正常生长 nullnullnullnullnullnull 温室蔬菜病虫害防治 为确保蔬菜产品的绿色和安全 番茄 黄瓜种 植期的病虫害防治应以物理和生物防治为主 防 治方法参考 棚室蔬菜病虫害防治 null null 低温地热 日光温室大棚种植番茄和黄瓜的 经济效益分析 从 null 月中旬初果开摘 到 null 月初黄瓜和番茄 采摘结束 null 棚与 null 棚收获量和效益如表 null 所示 表 null 低温地热 日光温室大棚番茄 黄瓜的收获量和效益 大棚 种植品种 面积 null null 收获量 null null 售价 元 null null nullnull 收入 元 平均产量 nullnull null nullnull 平均收入 元 null nullnull null棚 番茄 nullnullnullnull nullnullnullnullnullnull nullnull nullnullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnull nullnullnullnullnull null棚 黄瓜 nullnullnullnull nullnullnullnull nullnull nullnullnullnullnullnull nullnullnullnullnull nullnullnullnullnull nullnull 由表 null 可见 利用低温地热日光温室大棚种 植番茄和黄瓜的总平均收入达到了 nullnullnullnullnull 元 null null 若按照种植期七个月计算 相当于八个月水面养 殖冷水鱼的平均收入 由于使用了沉淀污泥代替 有机肥做肥料 节约了 nullnullnull 以上的肥料成本 实 际总收入可以达到 nullnull 元 null null 以上 如果加上每 年余下的五个月种植收入和节约的开支 年总收 入还能更高 通过养殖尾水的处理和沉淀污泥的 肥料化利用 改善了场区环境和冷水鱼的养殖条 件 提升了冷水鱼养殖的管理水平 实现了养殖尾 水的达标排放 减少了鱼病的传播 促进了冷水鱼 养殖产业的健康发展 nullnull 结论 本文养殖试验表明 在冷泉水丰富的冷水鱼 养殖区闲余的土地上 结合低温地热资源建造日 光温室大棚 种植冬季反季节蔬菜的模式具有可 行性 该模式既利用了地下冷泉水的低温地热资 源给温室大棚进行补温 又将养殖尾水处理后产 生的沉淀污泥转化为蔬菜种